Türk mühendis sistemi 1999'da geliştirmeye başladı.

Türk mühendis Aydın Akdeniz, Boeing uçaklarında gövde hasarını beş dakika içinde tespit eden bir sistem geliştirdi.Boeing
firması, Akdeniz'in 'Yapısal Direnç Sistemi'ni 2008'de piyasaya
çıkaracağı komposit gövdeli 787 modelinde uygulamaya hazırlanıyor.



Akdeniz'in
geliştirdiği sistemle yaklaşık 72 saatte tespit edilebilen gövde
arızaları beş dakika içinde bulunabilecek ve kabin nem oranı
değişmeyecek, kulak ağrısı ve göz kızarması gibi etkiler de
görülmeyecek.



ABD'nin Boeing firmasında çalışan yapısal
teknoloji yüksek mühendisi Aydın Akdeniz'in 1999'da geliştirmeye
başladığı sistemin, 2008'de piyasaya çıkarılacak 787 modelinde
uygulanması için hazırlıklar sürüyor.



THY'ye ait Boeing 737
tipi bir uçakta geçtiğimiz yıl test edilmeye başlanan sistem,
geçtiğimiz ay bir başka 737 tipi uçağa daha uygulandı.



Elde
edilen verilere göre olumlu yönde ilerlediği belirtilen sistemin nisan
2006'da test aşamasının tamamlanarak, uçaklara yerleştirilmeye
başlanması planlanıyor.



'Yapısal Direnç Sistemi'nin, uçağın sert
inişler ile herhangi bir yükleme sırasında gövdesinde meydana
gelebilecek kazalardan doğan arızaları tespit ettiğini belirten
Akdeniz, standart olarak yapılan bakımlarda uçağın her tarafının
kontrol edilmesi gerektiğini de anlattı:



''Bu sistemde uçağın
içine bakmadan bilgi toplayacaksınız, gerekiyorsa bakacaksınız. Uçağı
açtığınız zaman uçağın yerde kalması lazım. Uçak yerde kaldığında yolcu
taşıyamadığı için firma kaybedilen her dakikada zarar ediyor.



Bunu
minimuma indirmede bu teknolojinin katkısı olacak. Sistem, uçağın
bakım süresini en az yüzde 15 oranında azaltacak. Uçağın yerdeki her
bakım süresi iki-üç gün daha kısalacak.



Sert inişlerden sonra
72 saat süren bakım süresi, beş dakikaya inecek. Uçaklara yiyecek,
kargo ve yakıt yüklemek için yanaşan araçların neden olduğu
hasarlar, dört-sekiz saat arasında tespit edilirken, sistem bu
arızaları da beş dakika veya daha az bir zamanda belirleyecek.''



Geliştirilen
sistemin 777 ve THY'ye ait 737-800 uçakları olmak üzere üç uçakta test
edildiğini de vurgulayan Akdeniz, geçtiğimiz ay THY'ye ait ikinci uçağa
ilkinden farklı olarak 26 değişik noktada sensör barındıran sistem
kurduklarını da belirtti.



Akdeniz, THY uçaklarındaki sistemin,
uçuş parçalarında sensörlerin uzun yıllar sonunda nasıl bir netice
vereceğini ölçmek için kullanılmaya devam edeceğini de açıkladı.



THY'den üç
mühendisin projeye destek verdiğini de söyleyen Akdeniz, "THY'den şu
ana kadar aldığımız neticeler çok başarılı'' dedi.



Akdeniz,
komposit gövdeli 787'nin dizaynının tamamen bittiğini, gelecek yıl
fabrikasyon aşamasına gelineceğini ve 2007'de de ilk uçuşun
gerçekleştirileceğini belirtti.



Aydın Akdeniz, yolcu rahatlığı
ve hava yollarının daha fazla para kazanabilmeleri açısından modern bir
uçak meydana getirdiklerini de anlattı:



''Eşdeğerlerinden 18.5
ton daha hafif olacak ve yüzde 20-25 daha az yakıt yakacak, bakım
masrafı da yüzde 30 daha düşecek. Kabin içinde ortalama 8 bin 300 fit
olan kabin basıncı, 6 bin fite indirilerek, yolcuların daha rahat
yolculuk etmeleri sağlanacak.



Uçaktaki nem oranı odadaki gibi olacak. Kulak ağrısı, gözlerin kızarması gibi etkiler görülmeyecek.''



Komposit
uçakların ince bakım ihtiyacının, benzer kapasite ve menzildeki
uçaklardan çok daha geç ortaya çıktığına da değinen Akdeniz, ''motorun
toksik gazları yüzde 20 azalacak, uçak alana inerken kimse sesini
duymayacak. Uçak, İstanbul-Los Angeles, İstanbul-Tokyo gibi uzun
uçuşları direkt olarak gerçekleştirecek'' dedi.