Michel de Montaigne


Doğumu28 Şubat 1533
Ölümü 13 Eylül 1592

Bir aydınlanma kitabı olan Montaigne’in ‘Denemeler’i ilk kez eksiksiz olarak Türk okuruyla buluştu. Çeviri 3 yılda tamamlandı. Hümanist kültürün en önemli kaynaklarından biri kabul edilen ve 400 yıl önce Montaigne tarafından kaleme alınan ‘Denemeler’ üç yıl süren çevirinin ardından tümüyle Türkçe’ye kazandırıldı.

Cem Yayınları’nın sahibi Ali Uğur, ‘Denemeler’in tamamının Türkçe’ye çevrilmesiyle ilgili süreci şöyle anlattı:
“Denemeler, 1970’li yıllarda ilk defa Sabahattin Eyüboğlu tarafından çevrildi. Bizde de daha önce ‘Montaigne - Denemeler’ olarak çıktı. Aslında seçmelerdi o kitap. Doğrusunu isterseniz hiç kimse uzun süre tekrar ‘Denemeler’i gündemine almadı. Bir kesim kendini tamamını okumuş sayıyorlardı, bir kesimi de cesaret edemedi. Belki de tümü çevrildiğinde okunulamayacağı düşünülüyordu. Ne bir çevirmen ne de bir yayıncı böyle bir çalışma işine girmedi. Ben de tereddüt ettim; yapar mıyız yapamaz mıyız diye. Hem eski Fransızca olduğu için zor, bir de ikinci bir yabancı dil; İngilizce veya Almanca bilmek gerekiyordu karşılaştırma yapabilmek için. Çevirmen Hüsen Portakal ile böyle bir çalışmaya giriştik. Çevirisi üç yıl sürdü.”

DENEMELER İÇİN KİM NE SÖYLEMİŞTİ?
Sabahattin Eyüboğlu: “Montaigne Avrupa’ya serbest düşünmeyi öğreten adamdır, demek fazla büyük söylemektir, ama böyle bir söz olsa olsa Montaigne için söylenebilir.”
Pascal: ”Denemelerde gördüğüm her şeyi Montaigne’de değil kendimde buluyorum.”
Montesquieu: ”Yazarların çoğunda yazan adamı görüyorum, Montaigne’de ise düşünen adamı.”
Montaigne ‘Bütün Denemeler’
Cem Yayınları
4 cilt, 1468 sayfa

Divan şairlerimiz her zaman şarap aşk tanrı sevgisi hakkında yazar iken ve halkından kopmuş iken, Avrupa'da yazarlar halkı yönetir, halka yön gösterir, halkı bilgilendirirdi...
Yanlış anlaşılmasın Divan şairlerimizin büyüklüğüne diyecek söz haddime düşmez elbette...
Ancak bizden ne cevherler çıkabilecekken çıkmaması hep üzüntü yaşatır bana.
Ve bir de şu boyutu var ki bu işin bu adamın yazdığı şeyler 400 yıldan daha da uzun bir süredir yeryüzünde hep yaşandı. Yaşanmaya da devam ediyor edecek de...
Bu yüzdendir ki insanları anlamak sevip saymak için okumak gerek bu Denemeler'i... Üstelik bu tam çeviri ile artık tüm denemeleri okuyabiliriz. En yakın zamanda benim de edinmem gerekiyor bu kitabı.

Bu eski çeviri bunu okudum ben. Yeni çevirisi 4 ciltlik bişi =s