TÜBİTAK Bilim Adamı Yetiştirme Grubu Komitesi Genel Sekreteri Prof. Dr. Aşkın Tümer'in de dikkatimizi çetiği gibi, refah içinde yaşayan toplumların hemen tamamı, bilimi kendilerine ilke edinmiş, sorunlarını bilim yoluyla çözen ve bilimsel çalışmaların sonuçlarını toplum yararına dönüştürmeyi başarmış toplumlar. Türkiye"de bilime inanan ve gönül veren gençlerin yetişmesi, bizim de bilgi toplumları içinde sayılmamazın birincil koşulu. Gençlerimizin çoğunluğunda bunun için gerekli yetenek ve istek var. Önemli olan onlara destek olunması.
TÜBİTAK, 1968"den beri bunu yapıyor. "Temel ve Uygulamalı Bilimler Proje Yarışması" adıyla başlayan genç bilimciler etkinliği bu yıl 35. yaşına ulaştı. Ortaöğretimde okuyan gençleri bilimsel çalışma yapmaya özendirmek için düzenlenen yarışmaya bu yıl 176 okuldan 512 proje başvurdu. Bunlardan 66"sı sergilenmek üzere Ankara"ya davet edildi. Geçtiğimiz günlerde Ankara"da Çağdaş Sanatlar Merkezi"nde açılan bu sergiyi biz de ziyaret ettik. Pek çok bilimci gençle söyleşi yaptık. Her biri büyük bir heyecanla anlattı projesini. Bunlardan bazıları şöyle:
"Şekerci": Ankara Fen Lisesi'nden Taylan Aksoy ve Utku Ozan Candoğan, faraday etkisini kullanarak geliştirdikleri bir ölçme sistemiyle, gözde kan şekeri tanısını yapmayı mümkün kılmayı amaçladılar.
"Sen Ne Saklıyorsun?": Antalya Özel Antalya Lisesi'nden Mehmet Bayar ve Murat Atar, bedenimizdeki yumuşak doku değişimlerinin lazer ışınları ile daha duyarlı incelenebileceklerini düşündüler. Projelerinin amacı ameliyat öncesi kanserli bölgenin yerini, düşük maliyet ve yüksek doğruluk oranıyla saptamak.
"Fren Ustası" : Bursa Işıkklar Askeri Lisesi'nden Sertaç Gül ve Gökhan Kulen, fren ve süspansiyon sistemlerinde kullanılabileceğini düşündükleri bir sistem buldular. Çünkü demir tozu-madeni yağ karışımına manyetik etki uyguladıklarında karışım yarı-katı hale geliyordu.
"Dalgın Sürücüler Dikkat!" : İzmir Fen Lisesi'nden Serhat Kozlu ve Sinan Eski, trafik levhalarına yaklaşırken sesli uyarı veren bir düzenek yaptılar.
"Mutlu Sayılar": Trabzon Yomra Fen Lisesi'nden İsmali Savaşkan ve Şahin Khaniyev, matematiğin mutlu ve mutsuz sayılarını incelediler.
"Geri Kazanılan Krom": İzmir Anadolu Lisesi'nden Nevin Şişman ve Muammer Çelik, deri tabaklanmasında kullanılan, işçilere ve çevreye zarar veren kromun zararsızlaştırılması ve geri kazanılması üzerinde çalıştılar.
"Külden Tuğlaya": İzmir Fen Lisesi'nden Alper Torun ve Hasar Arslan, Yatağan Termik Santrali uçucu küllerini toplayarak, kum kireç esaslı beyaz tuğla olarak bilinen malzemeyi ürettiler. Bu tuğla, daha sağlam ve daha hafif, diğer tuğlalara göre.
"Lüle Taşı Deterjanı": Eskişehir Anadolu Lisesi'nden Funda Böcü ve Kaan Kütaruk, lüle taşının kumaşlar ve mutfak eşyaları lekeleri temizliğinde işe yaradığını gösterdiler.
"Hurda Araç Lastikleri Halısı": Ankara Nermin-Mehmet Çekiç Anadolu Lisesi'nden Günur Gürü ve Esma Nur Güntay, hurda araç lastiklerini rendelediler, çözücü içinde erittiler ve süngerimsi bir taban malzemesi elde ettiler. Isıya, sese, suya dayanıklı bir taban maddesi.
Konuşup Üşütme Beni": İstanbul Özel MEF Lisesi'nden Erhan Aysan ve Taylan Takan, ses dalgalarından yararlanarak bir buzdolabı yapmayı öneriyorlar.
"İşyerinde Kanser": Kırıkkale Fen Lisesi'nden Kübra Akdeniz ve Pınar Şimşek, rafineride yaptıkları araştırmalarla, iş yerinde maruz kalınan kimyasalların kansere yol açabileceğini kanıtladılar.
"Kopan Kuyruk Başka, Çıkan Kuyruk Başka": İstanbul Özel Fatih Fen Lisesi'nden Nadide Öçba ve Ferhan Ayşe Yeşil, "planaria" adlı canlıdan kopan kuyruk yerine çıkan kuyruğun DNA'sının farklı olduğunu buldular. Yapay organ nakli uyuşmazlıkları ve kanserin benzer DNA değişimlerinden kaynaklanabileceğini düşünüyorlar.
"Bilgisayarlar Sizi Tanıyabilir": Ankara Fen Lisesi'nden Yiğit Boyar ve Volkan Dinç, insan yüzü resimlerini ayırt eden bir bilgisayar yazılımı geliştirdiler. Bu yazılım önceki sistemlere göre veritabanı ve bilgisayar donanımı açısından daha düşük gereksinimlere sahip.
*
Yarışma sonunda dereceye giren projeleri hazırlayan öğrenciler ve rehber öğretmenleri ödüllendirildi. Bir diğer ödül, ÖSYM tarafından verilecek ek puan. Bu öğrenciler, girdikleri ilk ÖSS'de, proje yarışmasına katıldıkları dalla ilgili bir fakülteyi tercih ederlerse, puanları ek bir katsayı ile daha çarpılacak.
Ayrıca TÜBİTAK'ın bu yarışması, Avrupa ve ABD'de her yıl yapılan benzeri yarışmalarla ilişki halinde. Projelerden bazıları yurt dışına götürülüyor.
Daha fazla bilgi için:
Prof.Dr. Aşkın Tümer, TÜBİTAK Bilim Adamı Yetiştirme Grubu Yürütme Komitesi Sekreteri.
Tel: 00 90 312 426 68 46
e-posta: atumer@tubitak.gov.tr
